Ram Pawn Pawisa Hmanral Hi
Written by admin on August 15th, 2009Tam tak te chuan kan chhut ngailo a ni mai thei, mahse engzat fakau nge Mipui te hian kan fate lehkha zirtir nan a kan ram a pawisa te hi kan hman tih kan hriat a hun in ka hria, he subject hi a ngial a ngan in in chhut dawn teh ang.
Tun hma College kan kal ve lai te kha chuan thlakhat ah cheng sanghnih te hian kan in tla ve em em thin kha a nia, College hostel a kan awm vang te pawh a nia nge, a tlem in lo ti mai thei 1995 lai vel kha chuan. Tun ah zawng khawvel pawh a changkang tawh a, tun hma Shillong pel ngai vak lo khan tun ah chuan kan zirlai tam zawk te chuan North and South India lam ah bu kan khuar ta fur hlawm mai. Heng Delhi, Chandigarh, Bangalore, Hyderabad, Mumbai, Culcutta, Chennai ets ah te hian mizo zirlai chhiar tham fe kan awm ta.
Engvang a Mizoram a lehkha kan fate kan zitir lohna chhan, ram pawn a kan kal tir na chhan tih zawhna hi ka rilru ah a lian hle. Lehkhathiam tam lam ah chuan India ram ah pahnihna kan ni ngei mai. MA, BA rual val pawh kan tam, mahse kan fate rampawn ah kan dah tlat si. A dik a dik chuan kan zoram Educational facilities leh infrastructure neih te hi thiamna tak tak neih nan chuan an la hman tlak loh tih chu a chiang reng mai awm e. Plus two zirlai, a bik in sorkar school a kal ho te hi an khawngaihthlak ngawt in ka hria. Plus two zirtirtu te kan sorkar in an lak hlim khan a tam zawk tih theih deuhthaw te chu, induhsak na vang a lut, thiam reng vang a lut an ni lo tih hi han en hian a hriat ngawih ngawih mai a ni. Net pawh paltlang theilo, an subject pawh zirlai te hnen a sawifiah tha thiam hleilo ho hnuai a zir te tan hi chuan khua hi a var har ve viau ta ve ang. Nawrh te hi an la hrat phian leh nghal a.
A tam zawk contract a thawk a ni a, hlawh pun in sorkar an han kar thin te phei hi chu mi ram sorkar ang nei ve ila chuan an bang phiar tawh ang, an vannei a sorkar dawihzep lutuk ho hnuai a kan ram a la kun mai mai vang hian an la vannei a nih hi. Chu tih rual erawh chuan (heng plus 2 chauh ka ti a ni lo), kan ram pum zirtirtu rual ho hi a ni ka tih ni zing ah hian mithiam tam tak, tih tak zet a zirlai te hamthatna ngaihtuah leh thawk erawh an awm ve tih erawh kan pha theilo ang, mahse mi tlem te vang hian mi tam tak hi kan hmingchhe thin si a, zia lo ngawt mai.
Chuan engvangin nge kan fate phai a lehkha zir tur a kan tirh liam chhan. Mi nu leh pa ten an tih vang mai a ti nge, thiamna tak tak pawchhuak tur a beisei chung a kal tir kan ni nge, kan faten an ngen vang a kal tir tih erawh hi chu nu leh pa te chhan ah I dah teh ang. Duh ai in ka pengkual thui dawn tlat, duhthawh a na ve deuh a ni e. India ram hmun hrang hrang mizo zirlai tamzawk te awm na ah hian ka lo tei kual ve tawh a, heng ka kal na hmun hrang hrang atang a ka tawn hriat leh hmuh te atang a he thu hi ka rilru a lo awm pawh a ni reng a ni. Indian ram khawpui ber Delhi han en ila.
Hnathawk a awm awm nual mahse a tam zawk te chu zirlai an ni fur. Heng zirlai ho te hian in an luah fur a, an in luah ah te chuan television, fridge, computer ets tih vel an nei fur mai. Tin ka hriat an tlem nge chu ka hre lo mahse Mizo tam zawk te khian bike zu han nei fur a! Kan Manipur mizopui zirlai ten a an sawi pakhat ka la hriat reng chu, nangni zing a inkhawm chu a hreawm em mai, fashion show neihna emaw tih mai tur in in inchei nalh thei ropui si a, in class a sang em a, kan rawn inkhawm ve ngamlo a lawm ti in min han hrilh chu! Delhi chauh a ni lo, hmun dang ah pawh hetiang hi thil awmdan a ni ve tho. Bangalore hi hmun dang nen a khaikhin chuan khawsak man san na ber pawl a ni awm e. In luah dawn pawn in zimte one bathroom, sitting room, kitchen leh bed room awmna ringawt luah tur pawn deposite cheng singhnih singthum sen a ngai a, thlatin in luah man ah pawh cheng 2500 atang 7000 chuang pek ngai an ni fur mai. Chuvang tak reng chuan zirlai tam zawk te chuan kan mizo pui te ngei siam PG emaw hostel emaw kan bel tlangpui. Mahse zirlai inluah tam tak an awm ve tho bawk. Heng PG ah hian thlatin fee ah mipa tan sangthum, hmeichhe tan sanghnih zasarih emaw zanga emaw te a nia. Chuan an school kal na man tur nen a han chhut chuan ( hei hian India rampum ang in lo ngai tai la) a lo ber ah cheng sangsarih atang a sangriat vel chu thlatin thawn an ngai dawn ang a chhut theih ani, india ram pum huap in ka tih khi aw. Hmun then khat ah te chuan sangthum atang a sangnga pawn an in daih thei lutuk ang, mahse a average a lak ang in ka,n chhut a ni e.
Thenkhat te hi chu in inluah tawm a awm in pawisa pawh an inchawi sem thin. Chuti a lo nih chuan rampawn a lehkhazir a awm te zat dik tak chu hriat theih chiah ni lo mahse khawi khawi maw source atang a han en a han chhut chuan a lo ber ah pawh rampawn a kan fate lehkhazir a awm te hi a lo ber ah pawh mi singkhat dawn kan tling ang in a chhut theih awm e, a chhan chu register loh a awm tam tak an awm ve a vang hian.
Mahse kan zirlai thenkhat te hi chuan an lehkha mai ni lo hian fiamthu a pawn science an tih ang zir hi tam tak an awm tlat! An zirlai ai a, thildang intihhlimna hmun a hmuh tur tam zawk an awm tlat.Thenkhat tawngkam phei chuan min ti sa zak mai. Mizo mipate bul a awm ai te chuan hnamdang bul awm a nuam zawk ti a, mizo thiltihpui nikhua a an hmel rawn lan ngai reng renglo an awm te hi a pawi a sin. Hnathawk ho zingah pawh kan ni tho. Zirlai tam zawk te thil neih han en hian e, thlakhat a nu leh pa te pawisa rawn thawn awmzat hi chu a hriat theih mai awm e.Tunlai thil changkang ber ber nen an awm a. Cell phone ni se a sing chuang man lo chu hmang duhlo, GPRS leh internet connection nei chuang lo a Laptop leh desktop nei, an zirlai puitu a tan a tangkai na nei miahlo tam tak an awm te hi aw tih mai loh chu han tih vak ngaihna pawh a awmlo a ni ber e. Mipa bike nei lah hi an awm fur zel leh nghal khawi state lian deuh deuh ah emaw hi chuan. Nu leh pa te hi in van fel in in fate hi in va han duat thiam thin tak em! Tiang kawng ah chuan khawvel ah hian a ber in ni mai long maw aw tih theih tur in ni. In lam leh kal lam ah lah hian Air a kal tir theuh in tum emaw ni aw tih theih tur hian in fate hi in han in duat rawn hlawm chu a nia, kan sumdawng mihausa fate hi chu ka hrethiam lutuk, mahse A tam zawk te hi chu kan sorkar officer hnathawk lian fate an ni tlat hian a ni rilru kap chu ni! Kan zoram budget pharh tak a engzat tak kha maw ram pawn ah a lo thlawn in kan hmanral leh ang aw?
A ruhlang rawt a sawi chuan heng zirlai ho zing atang hian kan ram hian enge hlawkna kan hmuh let ang le tih in chhut ngai em? Za a sawmhnih ( Kei phei chuan sawm pawh ka ringlo ) vel ho bak hi chu lak tlak tak hi vang tak an ni. Ni lo se kum tin in chu mi kha mi chuan campus selection a tlingin hna a hmu emaw, UPSC exam ah interview ah a tling tih emaw Net a pass thar tih emaw Dotorate degree a hmu thar tih emaw hriat tur hmun tin atang in hriat tur a awm fur ang chu! Mahse kan va hre si lo em! Chu mi kha mi chu a pass a tih vel bak hriat tur a awm hlawllo chu a nih hi. Pass ringawt hi chu kan tam lutuk, Mizoram ah phei chuan pawl indin tham khawp a pass tam leh employment register a a in ziak lut an pun kumtin hi! Mizoram pawisa hmuhna hnar ber chu Central sorkar atangin a ni tih kan hre theuh awm e.
He sanction hi han tawp thut mai se chuan aw, I ngaihtuah ngai em, puanthuah tel a mahni ram lam pan a haw tur kan tam ngawt ang chu, then te phei chu haw theilo pawh an awm mai thei a ni! In fate pawisa in rawn thawn zat hi e, duh ai chuan a tam deuh chu a ni e. Thla tawp lampang a in pawisa rawn thawn te hi khawi lai dept pawisa pawh pen atang a lo kal te a nih ngawt loh chuan Savings in thiam hle tihna ni tur a ni, tam thei em mai. In thlakhat rawn thawn kan chhut hian thlakhat chhung zawng a nun phung pangngai leh engmah ngheilo leh nei lo a in awm thei si a ni chuan in hlawh hi a va han tam dawn rem rem ve ka ti thin. First class officer ho te hlawh zat kan hria a, kha kan DGP lalber basic pawh kan hriat kha. Mahse in thil rawn thawn en hi chuan DGP hlawh te chu nepte hi a ni ringawt a lawm le! Hlawh nei ve tho kan nia, nun phung khawsak harsat zia te hi kan hre ve tho a sin! Impossible hian in nun ah awmzia a nei ve vak lo a nih dawn hi! In possible tiah tiah hlawm em mai. Hetiang a in nei rau rau a nih si hi chuan Sapram lam ah te hian in fate hi tir liam ula, thiam na tak tak pawh an rawn pawchhuak ve mah na le.
Tin nu leh pa thekhat hi chuan mahni fate lehkhazirlai ngaihtuah pui lem hlei lo a awm mai mai in tam ngawt in ka ring. Ka thian pakhat hausa deuh fa pakhat hian ti hian a ti pek a lawm le, ka nu te chu enge ka zir a ka tih that leh that loh pawh min zawt ngai lo a a tih kha ka la hre reng, tiang ang nu leh pa te hi in awm fur in nia ka rin. Kuhva ei sen tuam tuam pah a ka fa pa fanu chu chu mi college chu mi state ah chuan a awm a chumi kha mi chu a zir ve a ti tulh tulh duh hmel in tam ngawt in nia ka rin ni. Ni lo se warden a in faten a in hman te nen hian kartin in be awm a mawi in ni, chu tih a hnek in warden ten College Pricipal te hnen a explanation pek ngai fo thin te hi a awmlo tur. Attendence a tla te hi an kuh tunlo tur, thenkhat nu leh pa te phei chuan result sum a lei emaw thamna pek hnial lo pawh in awm chek a niang I sawi thuilo mai teh ang, chuti lo zawng min vawhlum duh an lo awm palh a nge.
Tichuan mi singkhat tlinglo hlek a chawhrual in cheng sangruk ah lo chhut ta I la, ( a tlem chu ka ti viau, a pawisa hi! ) thlakhat a ram pawn a kan sum senral chu cheng vaibelchheli (Rs/- 40000000) ang lo ni ta se, a tam ti in lo awm a nih pawn in ngaih dan ah dah ta mai ila, kumkhat ah chuan cheng vaibelchhe sawmnga (Rs/- 500000000) ang vel in seng ang kan nih chu! Vaibelchhekhat hi cheng sawm nawt hian nitin chhiar ta la thla engzat ah nge I chhiar zawh ang ? Rei viau ang, mahse kan Politician te hi chuan an sawi chhuah thiam khawp hi he lam ah chuan a chhiar lam ah chuan buailo phot mai teh ang. Heti hi a nih si chuan heng kan pawisa senral atang hian kan ram ah cheng engzat nge lo lut ve ta ang le? Hmun sawm a then a hmunhnih pawh hi kan hmuh let ka ring lo, chu ti a nih si chuan a lo thlawn in pawisa kan sengral ta tih na em ni ? Nge kan fate educated an nih nan a kan insengral a ni ve a kan ti dawn? Educated ringawt ni tur chuan phai a ngailo, mahni ram ah University meuh pawh nei ve tawh chuan khitiang zat khi kan senral a ngailo ang. Student te pawh kan harh chhuah a ngai, hetiang ringawt a in kal a nih chuan in tan khawvel ah hmun a awmlo. Khawvel hi chu e Survival of the Fittest a ni tak meuh tawh zia in hriat a hun ta e.
Keini mi tlemte zirlai kan awmlai hian vai ho pawh hian lehkha an zir ve a ni tih hi kan hriat a hun lutuk tawh. An ni zawng an theihpatawp bak in an zir a, an zing ah phei chuan kan ram a mipui te hi buai lai a an sawi ang deuh a tlemte te a state hrang hrang a dah darh a chimral mai tham lek kan ni tih hre reng chung a, kan ram tan a tangkai tur leh nu leh pa te DUHTHUSAM tih puitlin ngei tum in tan kan lak a hun tak zet ta e, nu leh pa te duhthusam tih hlawhtlinsak theih loh tluk a hreawm ka tih ka la hre lo, zak in ka,n kun tlawk tlawk mai ani. Engmah a tih theih tawh si loh, a tih theih awmchhun chu tun a mahni responsibility a hlawhtlin chauh mai hi ani ta.
Original Post Date: 2007-11-07
Author: Lalremliana Pachuau
Val Day Thutawi
Written by admin on August 15th, 2009Nizanah ka thiannu pakhat nen kan titi a, fiamthu deuh hian, “Naktuk chu nilengin inkhung ila, tal mawl mai mai teh ang”, ka ti a. Hei sawi ang deuh tak takin nilengin ka inkhung a. Mi thenkhat rilru buai leh hah reng reng a an awm lai leh, thenkhat, Cubbon Park velah an len hah hah laiin Bhubaneswar khaw mawngpingah Sherlock Holmes-a nen High School kan kal lai daih tawha kan thubuai khel tawh hnu kha kan khel nawn leh a. Lung pawh a leng meuh lo.
Valentines Day kan hman ve thin dan zawng zawng te rilruah a riah deuh avangin engemaw tal hemi lam hawia han tih ve hi tha viau chuana ka hria a. Han tih tur em em ka nei mang bawk si lo. Girls Hostel lamah ka va phei a, vai naupang intinula ve tak tak tawh ho hian, “Tunge i Valentine ?”, tiin min lo auva. “Me, Me, Me”. Dik chiah. Keimah hi ka ni tawp mai.
Chuan hei ka kalkual fe hnuah ka khawlthluaknei hmaah ka han thu a. Vawiin ni ang hi chuan Bangalore ngai ngawih ngawih awm hi ka ni te hian ka inhre leh a. BMA Website kan click hawng a, administrator ka la ni em aw tiin ka han check kual a, ka lo la ni reng a. Chuan, (chuan hi a van tam ta ve maw le) hei thutawite tal ziak ila tiin ka han ziak a.
Bangalore hi a michengte an fel avangin a nuam a, tin, pawnlam mi pawh hi kan leng halh mai a. Auto pu han hau vak vak chite pawh kan awm thin a. Mahse, khawi hmunah pawh hian awm ila, a tawk chin neih deuh hi hriat a tha. An thatna lai leh felna lai entawn tur awm lai hi entawn ila, an that em avang hian advantage-ah lak kher a tul lova, buaina zakhua min thlentheitu zawk a ni. Chuan, ti ang..
Tlaiah hian naupang thenkhat nen Volleyball kan khel dawn a, Chocolate kan inchawi dawn a, a nuam phian ang. Nimin kha World Hugs Day a ni bawk tak tihte hi sawichhuak leh ta lawk ila, a tantu Juan Mann hi a ngaihsanawm fu mai. A video pawh youtube lamah entur a awm nual kha. He thu hi i lo chhuiar fuh ve anih chuan lo en ve ngei la, a lo chhuah tan dan pawh ka sawilan kher ngai lovin lo google ve hmiah mai teh. I inchhir lovang, ngaihnawm tak a nia.
Valentine’s Day hmang nuam lova inhria zawng zawngte kha, in zavaiin nakum lamah chuan nuam tak in hman theih nan duhsakna ka hlan che u “keimah tiamin”.
Original Post Date: 2009-02-14
Author: James CVL Thafamkima
Ka Hamedan Zin Kawng chu… (The road to Hamedan)
Written by admin on August 14th, 2009Dec ni 7, 2005, Zing dar 6 a lo ni a, ka han hawi vual vual a, ka bungraw tlem te pack bulah chuan ka han thu hnur a, ka inngaihtuah vel a, India ram pawna ka vawikhat zin chhuahna tur ani a, beisei phak reng pawhin ka inngai ngai lo, khawvela khawpui ding hmasa ber (oldest city in the world) nia an rin – Hamedan ah chuan ka kal dawn chu ani a. Flight ticket chu ka en kual ka en kual a, tichuan tlai a lo ni ta mai a. Airport chu ka va thleng a, kan hotupa chu hah hmel zet hian a rawn thleng ve a. Bangkok atanga chhuna a rawn thleng ve chiah chu in pack felin a rawn tlan phei leh nghal ani a. Thlawh chhuah a lo hun ta… Delhi lam pan chuan kan thlawk chho ta a. Zan dar 11 velah chuan kan thleng a, mi pahnih hian airport ah min lo hmuak a, hotel an lo book sa ah chuan min hruai a. Zanriah kan kil zawh chuan mut zai kan rel ta a. A tukah chuan Visa buaipui turin Iran embassy-ah chuan kan va kal a, an lo inhawng vak lova, nileng deuh thawin kan awm a. Rem leh loh mai a va rinawm ve tiin ka lo inngaihtuah lungpuam ve a. Amaherawhchu kan hotupa chuan Iran lama a hmelhriatte a han phone a, thil tithei zawk ten an rawn call let hnu chuan kan ti fel ve ta hram a.
Haw kawngah chuan ka han indap kual vel a, ka atm card chu ka lo theihnghilh reng mai a. ‘Engtinnge ka tih tak ang awww..’ tiin ka rilru chu a buai khawp maia. A tuk tukleh maiah chuan flight kan nei si a, pawisa lah ka lo la chhuak vek si lo. Mangang tak mai chuan Bangalore-a ka room mate chu ka zuk phone ta ringawt mai a, a rawn thawnna tur chu ka han zawng kual a. Delhi-a ka hmelhriat te ka han phone kual a, an lo remlo zel si. Khuain min tlai hnan leh mai dawn, mahse tlaiah chuan ka thiannu pakhat chu a lo rem ta hlauh mai a, tah chuan rawn thawn turin ka tita a. Tlai lam a lo ni tawh a, nikhat chhunga thleng hman tur courier chu zawng turin kan han inti leh ta ringawt mai a. A tlai tawh si, zan dar 8 lai a lo ni tawh a. Blue Dart Courier Service chuan ‘a tlai tawh viau naa chance a la awm e, mahse kan guarantee thei chuanglo’ an lo ti nain, tah chuan a rawn thawn ta a.
A tuk a lo ni a, chhun a lo ral tlai a lo ni, ka thiannu ka va call a, engmah an la dawn loh thu min lo hrilh. Delhi aia thui chu ka kal ve theih hmel ta loh. Tlai dar 6 velah chuan courier office lam pan chuan ka phei ta chawt mai a, a code number chu ka han hrilh a computer chu an han check chuan a lo awm ta hram a , lawm chung zel chuan kan hotel thlenna lam chu ka pan ta a.
A tuk dar 9-ah chuan Mahan Airlines chuan kan thlawk tan ta a. Ei tur an rawn sem a, a mak ang reng khawp mai, thlai mak deuh deuh hi a ni hlawm a, ka la hmuh ngai pawh ni lo, a tui angreng khawp mai. An air hostess-te lah chu muslim airlines tih takah an taksa pawh a lang tlem khawp mai, an hmai leh kutphah chu an pho lang ve a, an ninja tep ani, Teheran lam pan chuan darkar li vel zet kan thang a.
Airport-ah chuan mi pakhat hian hlim hmel deuh hian kan hotupa chu a rawn bia a, taxi 2 hi an lo ruahman a. Teheran atang chuan zin leh a ngai hi alo ni a, kan tlan ta vang vang a. Kal kawng chu khua leh khua inkar ani bawk a, thlaler hlir hi a ni a. Highway thui tak maiah chuan kan tlan a, kawngpui ngil tak mai chu a zuih ral thak mai a, motor hian min rawn leh pel zung zung a, a va tlan muang awm ve mawle tia a tlan chak lam ka han en chuan 130 kmph-in a lo tlan reng maia, muang em em chu a lo ni lem lo e. Tichuan zanah chuan kan thleng ve hram a.
Kan thlenna tur hotel-ah chuan kan han innghat a. 5 star hotel anih angin zan khat riah man pawh eitur tel lovin $250(cheng 12000 vel) lai ani. T.V. ka’n hmet kual vel a, an mahni tawng hlir mai chu en tur a awm a. Western lam chu engmah a awm lo. Star tv channels lah a awm hek lo. Mahse mak tak maiin vai film chu a lo chhuak ve tlat mai. Chu pawh an tawngin an let a. Zai lai zawng zawng leh mipa leh hmeichhe inkuah lai vel leh hmeichhe inchei lerh deuh te chu paih vekin an lo chhuah ve thin hi alo ni a.
A tukah chuan breakfast ei turin kan kal a. Chapati ang deuh mai hi min pe a, tah chuan butter te khawizu te leh rose par atanga siam jam te chu tah turin min pe a. Chu’ng chu kan han ei ve a, kan pet ve chawt chawt a. A fei ang reng sia, tui emaw thil dang emaw duh belh paw’n sawi a har khawp mai. Kut zaizira inbiak zel angai a, sap tawng them te pawh chu an lo thiam hauh si lova. One two three tih tal pawh zu han thiam lova. Artui kan duh chu kan hotupa chuan idea a hmang a, ar angin a han kawkawdak a, mawng zawnah hian tui nei ang deuh a han entir a, an lo hrethiam ve mai. Nuih erawh a za duh khawp mai. Tin sa hi an ei hnem em em a, a chang phei chuan lunch atan sa hlang ringawt te min pe thin anih chu mawle.
Tichuan chhunah chuan mi pakhat IPS , Karnataka DGP retired chuan min rawn telpui turin a rawn thleng ve a , Africa lam atangin Madagascar thliarkar mi te an rawn thleng ve bawk a Rin loh tak maiin an hotu ber chu hmeichhia ani ve thung , ani chuan sap tawng a thiam hle a , kristian ania , India ramah te pawh mirethei te tanpui rawngbawlna thawka a rawn kal tawh thu min hrilh a , midang erawh chuan an thiam lem lova , an tawng leh French chu an thiam ve a , inhmuh chang apiangin kuttum hi kan insiktir zawk zawk a , inbiakzui ngaihna vak awm hek lo…
Tuk thum niah chuan chhuah harh ve chu kan remti tlang a. Bank-ah chuan kan va kal a. Iran ram chu oil ngahin hausa hle e tilo chuan an pawisa chu a lo hlu lo khawp mai a. 8000 rials(800 dimanz) chu dollar khat nen a inhu a. Amaherawhchu thil man a to leh fu si thung. Kan han kal kual vela, lei tur ber pawh a lo awm lem lo. Western lam thil hmuh tur reng reng a awm lova, cool drinks – Pepsi , Cola tih vel ang chi pawh an ram siam vek nilo chu an induh miah lo. Khawthlang lam ram chu an ngaina lo khawp mai, China lam product chu hmuh tur a awm ve nual thung. An bakery dawr tam zawkah chuan chhang hlaipui mai hi an siam fur a, chu chu hmun 4 velah an thlep a , kawr ang mai hian an zakzeh haw thin a, Negro ho pawh chuan an lawm hle a, thla te an lak pui hial a.
Eitur lamah chuan Dry fruits, thei ro ang type chu a tam hle mai a. Chutiang dawr chuan an bazaar chu a khat ani deuh ber mai. Thei chi hrang hrang la hmuh ngai mang loh pawh a tam hle. Indawr dan lah chu a hahthlak ang reng hle a. Aman zat kan zawh chu Calculator hian an rawn show a, tihhniam deuh kan duh chuan kan ngam zat chu kan han type ve a, tichuan kan tikual kan tikual ve thin. Kei ka hmel a danglam deuh a vaiho aiin, Chinese te lo ang deuh aniang, Negro ho nen chuan min lawm bik a, min chibai luai luai reng mai kalna apiangah. India ram mi kan ni kan han tih chuan an phur thei hle. Bollywood srtars ho chu an lo hre ve fu mai a, ‘E… Hindustan, Hindustan’ an ti a. Salman khan… Shahruk khan.. tiin min chibai leh zuai zuai a, tawng inhriatthiam loh chuan sawi tur a vang duh hle.
A nili ni a lo ni ta, ni ropui tak kan lo nghahhleh em em chu a thleng ta. Bus chuan min rawn lam a, an stadium lam chu kan pan ta a. Kan va thlen chuan ram hrang hrang atanga rawn kalkhawm mite kan han hmu a, a zamawm duh ang reng khawp mai. World Championship Tournament khel tur chuan ka kal ve ta ringawt mai chu a ni si a. Ram hrang hrang 25 vel kan kalkhawm a, a tawp thlen a huphurh awm dawn khawp mai. Thenkhat te nen introduction-te kan han nei a, European champion vawi 5 lo ni tawh te chu kan weight-ah chuan an awm a. Kan zin hmaa inpuahchah lawkna ka neihloh thu leh a hma zana ka room mate nen kan practice vel mai mai a minute 3 leka ka chauh tak mai te chu ka ngaihtuah chhuak a, a zamawm duh ang reng khawp mai.
Hawnna chu neih ani ta a, India tih zawnah chuan kan han ding ve a. Sipai lal deuh deuh te leh an sakhaw hruaitu liante chu khual zahawm te niin an rawn kal hlawm a. Tichuan tournament-in a zui nghal a. Chhun chawfak hun vel a lo thleng a, eitur han leitur mai lah a awm silo. Chips bawm hnih hi kan lei a tui bottle khat nen kan ei tlang a. Tlai thleng chuan ka hming chu an lam ve ta lova. Negro ho ve thung chu an inbei a, an fei zek mai, an dum tha bawk si a, han chhum pawha hmin har hmel zet zet hi an ni reng a, an hnung tawlh duh der lo. Vung luka an hnek pawhin an hnung tawlh miah lova, kan weight-a an awm lo chu lawmawm riau in ka hria a. Zanah chuan zanriah eikhawm turin fighters zawng zawng chu kan kal khawm a. Pawn chu a vawt khawp mai, temperature pawh -4°C leh 0°C inkar vel ani a. Tichuan ka thian chhar thar pakhat chuan, ‘hetah hi chuan sakhuana an ngaipawimawh a, hmeichhia te an humhalh bawk a, hmeichhhia reng reng tul lovah biak a thiang lova. Kawtthler vela nula kan be lai police-in min rawn hmuh chuan station-ah min hruai anga, chu hmeichhia chu ka nupui hual emaw ka farnu emaw ka nupui emaw ani tih ka proof theihloh chuan jail bang zut kan hmabak a ni ringawt mai’ tih thu chu min han hrilh a. Kan hlau hle. An hmeltha hlawm ropui si, an vun a nalhin an hrisel hmel suah mai bawk nen. Mahse,….a zeuh paw’n kan melh ngam hlek lo.
A tuk a lo thleng leh ta. Stadium-ah kan phei a, ka hming an lam ve ta ngei. Boxing gloves leh headgear chu mahni mimal a neih a lo ngai a. Kan lo hre lawk si lo. Ka thianpa nen kan zawn chhung chuan min disqualify hman a hlauhawm ta hle mai. Security lama mi pakhat ka va zawh lah chuan a lo vin hlur mai si. Mahse ka thian chhar thar Iran mi chuan min hawh sak ta hram a. Ka zuang lut ve a, kan weight-ah an tam ropui si, an sang hlawm bawk si. Mahse, ka chak ve ta hram zel a. Ka han ti chho ve zela, vawi thum (Uzbekistan, Armenian, Russian) ka fight hnu chuan an ram mi ngei mai, Iran pa chu ka han bei ta a. Ka titha ve viauin ka hria a, mahse last round-ah chuan point a hmu hnem ta zawk a, ka chak ta lo ani.
Zan a lo ni leh ta der mai. Kan awmna lam pan chuan kan chho ta a. Ka thiante pawh chak tumah an awm lo hlawm a. A tukah chuan tukthuan ei khamah kan phei ve a kan thu ngui ruai hlawm mai a. Ka hmel te lo danglam deuh vang a niang chu naupang ho hi ka bul hnaiah an rawn kal sap sap a, lehkha nen ka autograpgh chu min rawn dil ve a. Thlate min han lakpui ve sap sap chu, ka lar ve lai tak niin ka hria. Khatih lai tak kha chuan Vanlalsailova lar vanglai ai pawhin ka lar zawk hial maithei ani J Tin, naupang ho bula han awm chuan rilru pawh a hlim ve deuh. Zan a lo ni a, mu turin kan haw a, khumah chuan ka inngaihtuah rauh rauh a, ‘thui tak mai ka kal ve a, pawisa tam tak sengin, a ngai tein ka haw leh dawn ani maw’ ka ti a.
A tukah chuan uniform pawh ha tawh lovin, leather jacket nen chuan ka phei a. Beiseina tlemte chu ka la nei ve thova. Final khelh ni ani a, tichuan an khel zova , lawmman sem a lo hun ta. Thlalak te chu kan hotute tan ka han hmeh kual sak vel zuai zuai a. A tawp lamah chuan kan weight tana lawmman sem hun chu a thleng vet a. Pakhatna an sem a, pahnihna an sem a, pathumna sem a lo hun. Mi pakhat hming an lam zawh chuan Samuel Lalrozama, India, an rawn ti chiah mai chu…. ka phu zawk a , leather jacket nen chuan ka tlan chho ve nghal a.
Olympic rules hman anih tawh angin 3rd place fight chu kan lo nei lo alo ni a, tichuan ka weight, Lightweight-ah chuan kum 2005 atan World no.3 ka ni ve ta reng mai. World Federation of Kickboxing leh Asian Federation of Kickboxing, he tournament huaihawttu te hi a hma thla li kalta vel khan Olympic Council of Asia- in a lo pawm tawh a. Olymic games-ah pawh he games hi telh thuai beisei ani nghe nghe. Tin, he tourment hi 2nd World Championship niin, a hmasa zawkah India an tel lova, tun tum hi kan tel ve vawi khatna ani a, India ram aiawha medal la hmasa ber ka lo ni ve ta reng mai bawk. Ka lawm hle a, a tuk zan a lo ni a, Teheran lam panin kan phei a, chumi zan chuan flight a awm bawk si lova, kan visa lah chu a expire ni a ni bawk si. Mahse Pankration, martial art chi khat (Greek mite khelh thin) World President chu kan hotupa thianpa a lo ni hlauh a, ani chuan ngaihtuah dan a awm ang a ti a. Zanah chuan airport kan kal ta a, rilru nuam lo tak chuan kan thu bur a. Jail bang kan zut dawn ta tak tak a va ang ve aw ti tein ka inngaihtuah a. Mahse dar 11 velah chuan kan hotupa thianpa hmelhriat, sipai hotu (General) pakhat a rawn kal a, kan visa chu awlsam tein a rawn renew ta mai a. Tichuan ngai chung zelin min thlahtu ten en chuan kan inthen ta a.
Delhi ah kan tum ta a. Kan hotupa leh DGP retired pakhat nen chuan Bangalore lam pan tur kan ni a, anni pahnih chuan flight ticket an lo nei lawk a. Ka nei ve si lo, ka nute pawisa ka inthawntir dawn nge ni ang tia ka inngaihtuah lai chuan, ticket la awm leh awm loh thu leh a man chu ka va zawt chhin a, a tlawm a lo awm hlauh a, cheng 4,500 man. Ka account a awmzat chiah chiah a nia, ka la ve ta nghal a. Bangalore lam chu kan pan tlang thei ta a. Kan thlen chuan ropui em em lem lovin VIP car pakhat chuan min lo hmuak ve a, ka in thleng min thlah a, ka hah ve deuh bawk nen ka mu ta a.
A tuk atang chuan ka training na hmun, National Aerospace Laboratory chu ka zawm leh nghal a. Thlawhnate (Light Aircraft) kan siam thin a. Tichuan Mizoram lama kan Kickboxing President-in min chah haw a ropui taka min lo hmuah chu an tum a. State sorkar lam pawh an bia a, mahse he game hi sorkar hnuaia awm anih loh vangin anni chuan engmah an tihtheihloh thu an sawi a, ‘mahse a pawi hlei nem keima mimal nunah min pui nasa a thil ropui tak ka achieve a, a tawk fu ani’ ka tia. Ropui taka inlawm lam chu ka theihnghilh ta a. Amaherawhchu kar khat hnu vel chuan min rawn phone leh a. Sorkar pawh tlemin an phur ve ta a, tin, kan veng, Dawrpui YMA chuan ropui taka min hmuah an inhuam thu an sawi a. Sports Director chuan kan Manager hnenah leave application a rawn thawn a, tichuan haw zai ka rel ta a.
Lengpui Airport ka thleng a, pawnah chuan thiante leh kan veng mite hmuh ka beisei a, mahse thlawhna atanga ka han chhuk chiah mai chu… kan veng bialtu Minister leh police thenkhat leh ka pa te chu ka hmu hlawl mai a. Tichuan min hruai pheia, ropui takin motor (four wheeler) ringawt pawh 56 vel zet nen chuan Aizawl khawpui chu min fanpui ta ani. Chutianga ropuia chawimawi chu Mizoramah hian an la awm dawn emawni aw ka ti hial a. Tichuan newspaper leh e-media, tv vel zawng zawngah min interview bawk a. Chief Minister leh Sports Minister ten lawmpuina ruaite a hranin min neihpui a, tangka tlem a zawng min hlan bawk a. Khawkhat tlangval lar chu ka ni ve ta der mai.
Chu’ng zawng zawng chu ka han ngaihtuah let a, thil reng reng hi kan thatna tur vek a lo ni tih te ka hre chhuak thar leh a ni. Khawvel thilah hlawkna ka neih chhoh rual rualin thlarau nunah hlawkna nasa tak, chu ka zinkawng chhuk chho atang chuan ka dawng thar leh a. Pathian awm ringlo mi chu ni ila lawmthu sawina tur a vang dawn khawp mai, buaina chi hrang hrang kara chhanchhuahna ka chan zel te ka ngaihtuah chuan. Buaina neuh neuh ka tawh chhohah te rilru tawngtaina nen ka bei chho zel a, engpawh lo thleng se Pathian hmingin tiin ka kal zel ang tiin ka rilru ka lo siam ve ani. Beiseina chuan ka hmalam hun chu ka thlir tlat a, Isua ka kiangah a awm tlat ani tih ka kalkawng tluan khan ka ringhlel ngai lo. Tin, he Championship a ka kal hma hian thla li vel zet chu ka training-na hmun duh takah chuan lut thei lovin hmun dangah ka awm a, hun awl ka ngah phah hle a, mahse chutih hun chhung chuan kan Kickboxing President nen chuan inhmelhriatna tha tak kan neih phah a, ka chak ve na tura kawng sialtu a lo ni zawk ani tih Pathianin min hriat chhuah tir bawk a.
Tin, a tawpa chawimawina nasa tak ka dawn chu ka suangtuah phak ngai loh hrim hrim ani a. Ka thinlungah beiseina nen, ka intlansiakna chu hlawtling taka ka beih avangin ka hmaa lawmman nasa tak Lalpan min lo buatsaih sak chu ka dawng ve ta anih hi hemi tum zet hi zawng. Ka nun atang hian Pathian pakhat dik tak kan rin hi a nun zia ka hmu chhuak thar leh thin a, mitin hian kan experience theih theuh ani a, huai taka beih theuh hi tum a tha ani. He ka testimony tawi hi Pathian ropui nan mite hriatah ka duh ve tak meuh ani.
Thil tam tak ruahman lawkte kan nei thin. Kan hnate hi Lalpa kawltir vek ila, tichuan kan thil ruahmante chu tihnghehin a awm ngei ang (Thuf 16:3 . Tin, chauh chang te kan nei fova, beiseina te hi a bo fo thin. Chutih lai tak ngei mai chu ania kan rinna tuaithar a ngaih hun chu. Hriatthiam a har fo thin kan thil tawn te hi. Pathian hi han hnaih phawt mai ila. Lalpa zawngtute chuan engkim an hrethiam si thin a (Thuf 28:5). Bible-a Job-a thawnthu hi theihnghilh lo ila. Pathian chu ‘benga hriat mai zawngin ka hre tawh chi a, mahse, tunah zawng ka hmu ta che (Job 42:5),’ kan tih ve ngei theih nan kan rinnaah hian chak takin i nung zel ang u. Tuar chhuah tur hi kan nei theuh a, har pawh a har thin. Mahse Pathian, min puitu kan nei a, thenrual tha unaute min tawngtaisaktu kan nei a, midangte tan pawh hian tawngtai sak fo ila. A hun lai hian beidawnthlak viauin lang thinin, Pathian dem rum rum chang te pawh awm tep thin mahse, a tawp hi chu a lawmawm thin ani, a tawp thleng theuh thei tur hian huai takin tawngtaina nen ringtute hi i kal zel ang u, Lalpa sipaite kan ni si a…
(Lalpa chu nghak reng rawh ; chak takin awm la , i thinlung chu inti huai rawh se; Ani Lalpa chu nghak reng rawh – SAM 27:14)
Original Post Date: 2007-01-23
Author: Samuel Lalrozama H. (Sammy)
MIZORAM ASSEMBLY INTHLAN 2008 RESULT ZET CHU LE
Written by admin on August 14th, 2009December ni 8 (2008 ) zing thawh hlim atangin inthlanna vote chhiar tur chuan rilru a kap sa nghal run mai a. Zing dar 8 vel atangin ‘enge chanchin?’ tiin Aizawl lam chu phone-in ka han zar sek tawh a. Zing dar 9 a pelh hnu reiloteah Congress party ten hma an hruai thu leh Pu Lalthanhawlan a dinna bial pakhat zawk, South Tuipui atanga thlan tlin a nih thute chu kan hre chawpchilh ta mai a. Aizawl lam thiante nen phone-in kan inhawl tawn reng chu duhtawk lovin Internet hmangin Election Commission ho website leh NDTV ho website chu ka hawng kawp a, news flash a awm apiang chu ka hlah lo. A list keima duh ang thlap a ka duan chu ka inchhawp a, ka lo thai nghauh ngauh mai a. Ka hobby ka ti mai dawn emaw ni, Mizoram Assembly inthlan hi ka tui-pui leh viau thin a, kum 1998 leh 2003 inthlan result kimchang te kha ka la kawl tha vel a. ‘At- khat a che’ deuh chu a ni ta ve ang.
Inthlanna hi a mak khawp a. Candidate-te leh puitute han thlithlai ila, an hlim em em vek mai a. Tlin inring vek hi an ni a, BJP nu takngial pawhin, “ Kan sawrkar hun chuan…” a tih ve kha. A uang a ni bik miah lo. Hei vote an chhiar tan hun thleng hian candidate te chuan beiseina an la nei lian viau a. Kan unaupa pakhat chuan, “ Vawiin chawhnu lamah tih danglamin an awm dawn alawm,” a tihsak kha. <BR>
Ka list neih hi sawrkarin an ruahman ang, Constituency indawt dan thlap a dah a ni a. A tlingte hming ka thai zel a, Constitutency 24-na vel chu chhun chaw ei hun velah kan thlen chuan MNF candidate hming thaisen tur kan la nei thei reng reng lo. Party ruih chilh chi niin MNF pawl mi ni ta ang ila, ka buai zo vek tawhin ka ring. A hnu lawkah chuan 25-na ami East Tuipui biala B. Lalthlengliana hming thai tur ka hmu ve ta a. Chhun chaw ei kham a lo nih meuh chuan Congress ho chuan sawrkarna fel fai takin an siam thei dawn tih a chiang ta a. Tlin inring ve si, tling ta silote chu le, campaign laia thawhrimna zawng zawng lo thlawnta chu le, tam tak tan chuan thlasik zan lungchhia a ni ngawt dawn a nih hi.
PARTY PRESIDENTS TE… CHHE HEI…..
Party President te hi an dinna bial theuvah hian hian tling ve hrim hrim se tia duhsaktu ka ni ve thin a. Pu Lalduhawma Tuivawl Biala a chuhna chu a hloh hlauh mai. Pu Lalthanhawla’n South Tuipui leh Serchhip a chan khawp thu hriat laiin Pu Brig. T. Sailo dinna bial chanchin a la hriat theih loh tlat mai. Chutih laiin Pu Zoramthanga chu Champhai North bialah a fa rual lek, TT Zothansanga’n a hneh thu a lo thleng a. Champhai South inhnemna a la nei alawm ka ti rilru a. A hnu deuh feah Champhai South pawh chu veteran dang, Pu JH Rothuama’n a chhuhsak ve leh ta zel mai. Party President mai nilo, Chief Minister ni lai ni bawk siin a dinkawpna bial a hloh vek mai chu an pawlte tan chuan a thlaphanthlak dawn mang e! Kum 10 chhung ro lo rel tawh chu mipuiten an ‘chhangkham’ (anti-incumbency factor) a ni duh an ti a, a dik viau thin. Mahse, Mizoram inthlan result puan ruala an tihchhuah tel, Delhi inthlan result hi khaikhin tura tarlan tel chi a ni tlat mai. Pi Sheila Dikshit chuan a vawithumna turin Congress sawrkar a tlinpui leh thei tlat mai. HNATHAWK THA, INTHLAHDAH LO, MIPUITE RAWNGBAWLTUTE hi chu kum 10 pawl rorel sela miin an khamlo tih a chiang khawp mai. Tlin nawn theih chu a lo ni ngei si. Jyoti Basu te ang te hi.
CONGRESS REIGNS SUPREME…..
Tlai dar 6 pelh a lo nih meuh chuan vote an chhiar zo ta a. Tling hote han belh khawm chuan Congress chuan seat 32 ngawt mai an khawl khawm rui mai a. Seat awm za a 80 ngawt mai hui tak chu le! Hetiang hi Mizoram history-ah a la awm lo a ni. UDA ten seat 4 an chang a, MNF ten seat 4 ( an thurualpui Mara Democratic Front 1 tiamin) an hmu ve bawk.
Congress hi an chak dan hi a namen lo khawp mai a. An chaklohna bialah pawh hian Aizawl West ( Andrew Lalherliana) tih lovah chuan pahnihna an ni chhuak pat thei a, hei baka tihthat leh ngaihna a awm lo hial a ni.
MIPUITE BUKNA LUNG MAWLH HI
An sawrkar laia Minister ni pha, tun tuma tling zo lo MNF zingah an tam ngei mai! Mahni bial ngaia ding lova bial dang zuan an thahnem viau reng a. Mizoram inthlanna ka lo belhchian ve hnu hian Minister/Speaker hial thleng pha leh MLA ding lai si mahni bial tlansan tehi mipuiin ngaihdan an nei tawh thin. An tukhum lama nuihzat an ni deuh thin. Tun tumah pawh hian anni hi an buai deuh tih a hriat reng mai a. Hman kuma Congress an tlak dawn tum pawh khan bial sawn an insulpel huai huai a nih kha. Heti chuang hian rinsiak chhin hi nuam kan ti a ni chek ang. Thianthaho nen candidate-te list kan han thlir velin theih ang tawka pawhfan fein MNF chu seat 10 atanga 16 vel lai kan pe chhin a. Vawiinah chutianga lo rinsiakna chu a thlelh chiang hle mai. UDA hian seat 10 a hnaih ve mai rin theih turin boruak hi a awm ve deuh bawk a. Hmun tam takah chuan anniho pawh hi an inhmu lian khawp a, sawrkar tur lenin an leng mawle. Mahse, hei pawh hian rinthu a thelh tho. Congress hi an tih that ringtu tan pawh seat 30 chuang an lak ring pha an awm kher lovang. Hei vang hi a ni a, rindan sawi pup pup hi athlak an tih tawh ni. An exit poll pawh an tihsual hle thin kha maw.
THLI TLEH
Mizoten inthlan boruaka ‘thli tleh’ kan tih hi a pawngpaw awm a ni ngawt lo. Awmtir thli tleh (cause and effect) a ni duh khawp mai. Congress hi titha ber tura ngaih an nih reng laiin hetiang em em a an tih that hi chu tumahin an beisei ka ring lova. An chet thatna chhan ni thei awm thil hrang hrangte chu lo thlang chhuak ila.
• Manifesto tha – an manifesto hi uluk leh rilru hmang takin an duang tih a hriat a, a seiin a kimchang em em bawk a ni. Tin, PRISM lepsena bu pawhin a fak viau kha. A ni reng a, ram enkawlna tura hmachhawp dan tur ziakna chu chu a pan thehlep thei lova, lupan hnathawh ang deuhva duhdah taka nem liam mai mai chi pawh a ni hek lo.
• Candidate an rem uluk hle a, kum naupang lam, mi taima leh thiamna lamah pawh chhawr tham deuh an dap a ni ngei ang. An khua leh vengte fak hlawh tak an ni hlawm a. Mi leh sa an ngah bawk a, chutiang ti thei dinhmunah chuan an ding bawk reng a. An candidate tlingte hi kum 50 chin hnuai lam, mi 13 lai an ni tlat mai. Lawngtlai biala tling, H Zothangliana hi kum 39 mi chauh a ni. An zinga upa pawl chu JH Rothuama leh an hotupa tehi kum 68-69 mi an ni a, kum 60 chuang mi 10 vel an awm a, kum 50-60 inkar mi 7 vel an awm bawk a ni (an kum zat hriat chian loh an awm nual a). Hemiin a entir chu: an thalai tha hle a, ram rawngbawlna kawngah pawh an duh chuan an zam a tha thei dawn a ni. Chutih lai chuan tawn-hriat (experience) ngah tawh leh thalaite inpawlh ( mixture of youth and experience) hi tunlaia an duhthusam ber a ni bawk.
• An campaign an plan tha a, an thawkho tha a ni ang. Khawthlang lam khawimaw laia lo thawk palai awm thu lo chu pawl vawchhetu, ‘dissidents’ an nei hranlo a ni awm e. Tin, vote thlak hma lawka Rahul te, PM leh Pi Sonia te lo zin khan engemaw chen boruak a siam sak niin a lang bawk. A bik takin, corruption a fihlim, India rama State tin financial management hrechiang, Pu Manmohan Singh meuhvin MNF sawrkar sum hmandan diklo leh thehthang dan diklo a sawi khan mipui a hmin hle a ni thei ang.
• An party worker te an thawkrim an ti. Tunhma zawng khan MNF worker te hi thawkrim bera ngaih an ni thin a, tun tumah hian Congress party worker te an thawk tha viau niin an sawi.
• Issue lian pui pui chhawp chhuah an nei, chu chu ban pathum dang deuh an ni: Good governance, corruption tello inrelbawlna, ram development. Tin, NLUP chi thar hi an zuar fu riau niin a lang bawk. An hun hmasa NLUP kha chu an tisual tih an pha lova, tuna mi hi chu ‘a tha-chi’ tiin an fak thiam hle.
MNF TEN AN CHIAHPUAM FU LO EM NI?
Tin, MNF lam dinhmun pawh hi thlir tel ve a dik ang, engvanga heti taka che chhia nge an nih? Bial 23 ngawtah a dawttu nih an chang a, bial 12-ah pathumna an chang. Pathumna an nihna hi a tam viau mai a, hei hian popular vote an nei tawh lo tih a entir a. Bial 23-a an dinhmun erawh hi chu tla ta rau rauah lawm tur an la ni thei a ni. Miten an post-mortem dan leh an chhuanlam tlangpuite hetiang a ni:-
• Rorelna enkawl (governance) kawngah mipuite- a bik takin thangthar mi thiamte mit an tling lo niin a lang.
• Ram rorelna – an rorelna kalpui dan hi zuamawmin miten an hmu. A lan chianna pakhat: sawrkar hnathawk pawl hrang ten an hamthatna thil nawra nawrh (strike leh agitation) a hluar lutuk a. Hengho thil an agitate-te hi sum tihektu mai bakah nakin hun rei lutuk thlenga nghawng nei vek an ni. Hengte hi sawrkarin a chelh tawh lo.
• Chief Minister-in ram tana hmalakna tur idea leh concept a nei tha hle chungin, a taka kalpuitu leh thlawptu a nei lo ( advisers erawh a ngah viau )
• Tunlaia ram/State kaihhruai hna hi hruaitu fel ve tawk, hmangchang hria leh thawkchak nih a ngai tawh a. Delhi hmuna hmangchang hre taka che thei nih pawh a ngai ta. Leadership crisis chinfel tur nei niin an in hre lo.
• Kum 10 chhungin ram development hmuamhma a zim lutuk a, thatna tham hmuh tur a awm lo.
• Power hman dik lohna leh induhsakna hleihluak (nepotism) thilah sawisel an hlawh a, mi an phunnawi.
• An zingah chhunglam atanga official candidate-te hreuhtu (dissidents) an tam viau an ti.
• Contractor-te hnen atanga party fund atana sum lak hi chhuhluih(extortion) chi khat, thil hrisel lo tak a ni.
NAUPANG THANGMAWH ANG UDA
UDA lam hi pawl 3 (ZNP, MPC leh ZKP) inzawmkhawm an ni a. Tunhmaa pawl inzawmkhawm chawp kan hmuh thinte kha chu an tanhona a dawrawm deuh thin a, thahnemngaihna tak tak neilo an awm thin a. Tun tumah hi chuan chutiang lam boruak chuan a tibuai lo niin a lang a, an thawkho thain an hlim tlang viau a ni. Tin, an manifesto siam chhuahte pawh a duhawm ve viau a, belhchiana hman harsa tur chi pawh an nei nual thova. Amaherawhchu, mi duhawm, bukrit tha rual, candidate anga thehchhuahtur an ngah lo niin a lang. Tin, campaign fund hi an pachhe em em a, an khingpuite an neinung si a ni. MPF te zarah sum senna tur tam tak an khuahkhirh chungin sum neih hi a ngai em em thova. Khawkar kawng inhlat tak tak kalvelna motor leh a tui hmantur thlengin pachhe ve tak tan chuan a harsa em em a ni. Heti chung hian bial 9-ah chakber dawttu nihna an chang a, tin, bial 21-ah pathumna an hauh bawk a ni. Mipui an nei ve viau tih loh theih loh a ni ve tho mai. Mahse, 2003 Assembly inthlan nena khaikhinin an thang lem lo chu a ni. An hotupa, Pu Lalduhawma’n duhtawka thlirletna a neih chu hriat ve a chakawm khawp mai.
Kum 2013 lamah dam tea kan la awm leh kan thlirho leh ang chu. Krismas a hnai ta, chulamah chuan ngaihtuahna kaltir tawh zawk ang u.
Original Post Date: 2008-12-12
Author: Web Team
Source: Chhuanthar Palai
Mizo Politics atchilhna leh Zoram dinhmun
Written by admin on August 14th, 2009Mizote hi kan ziaktu thenkhatin an sawi fo tawh angin Party atchilh bur mai mi kan ni a. Tun tumah hian kan rama Party kan atchilh lutukna avanga kan hun tawn mek hi i han bihchiang mai mai teh ang. Mizorama Mizo Union a lo din tirh phat atang reng khan Party atchilhna hian kan thlahtute kha a lo zem hneh nghal hle mai tih chu an tawngkam eng eng emaw an sawi chhawn kan lo hriat ve atang te hian a chiang hle a. Union rauvin Mizoram dung leh vang a han fan tak tak lai kha chuan zu hmunah pawh Union leh Zalen pawl kha chuan bel khat an zen za thei ta hauh lo mai a. Party inang lo kha chu kawmchhakpa leh kawmthlangpa pawh an intlawh serh tlat mai a ni an ti. Ka pu (Luke Vantawna) chanchin hi ka pi (ka pu U) hian min hrilh thin. Ani kha lal khawnbawl upa thin a ni a. Vawikhat chu ka pu khan vawk a talh a, a farnu neihchhun ka pi te chhung chu chaweiah a sawm duh hauh lo mai a. Ka pi chuan “” Engtizia nge ni”" tiin ka Pu te inah chuan a va leng ta a. Chutah chuan ka pu chuan tihian a lo chhang a, “” Zalen leh Union-in chawhlui kan kilho lovang”", tiin. He thu ka ngaihtuah chhuah chang apiang hian kan pi leh pute hun, Mizorama Political Party a lo dintan tirh laia Party an ruihchilh dan leh an tan natzia kha a tilang chiang ngawtin ka hre thin.
Kan pi leh pute atang renga chutiang dinhmuna kan lo din chhoh avang chuan Mizoramah Party hrang hrang a lo din hnuah pawh party rilru kan pu lian hle a. Ram leh hnam thatna lam ngaihthah thak khawpin party ngawt kan atchilh a. Mi tha leh fel, rintlak leh chhenfakawm tur pawh kan bialah rawn in candidate mah sela, kan party mi leh sa a nih miau loh chuan kan vote duh hauh chuang lo. Mizo Union hunlaia Party ruihchilh tak tak te tawngkam an sawi thin pakhat, “” Vawkpui pawh in candidate sela, Union anih phawt chuan ka vote ang”" tih hunlai dinhmun atang khan pen khat pawhin hma kan sawn chuang lo a ang ngawt mai. Zorama Political party dintan a nih hun lai atang khan kan ram dinhmun nasa takin sawi danglam a ni tawh a. Mithiam leh lehkhazir sang tak tak pawh kan ramah chhiar zawh mai mai sen loh khawpa tam kan awm ta. Heti a ni chung hian kan ram thatna ngaihtuaha rilru seng peih leh Party ruihchilh bur ringawt hian thatna tak tak min thlen lohzia hmufiah thiam hi kan la tlem em em lawi si ngawt mai.
Mipui rolrelna rama awm kan ni tih chu kan hria a, mahse, mipui duhdana rorel a nih lohzia leh hmasawnna tak tak pawh tura kan ram hruaituten hma an lak nepzia pawh mitin kan hmu reng a. Kan aiawha kan thlantlinte chu kan intlawnsiak a, kan aiawh ahnekin an mahni vua leh vangte aiawhin rorelna thutthlenga an thut mek lai pawhin kan Party mi leh sa an nih chhung chuan kan tan tlat a. Dik lo taka an hnen atanga thilthlawnpek dawn kan beisei tlat te hi kan piansualna pakhat a ni. Mahni tanghma ngaia Politics khelte ngei ngei pawh kan Party mi leh sa an nih miau chuan theihtawp chhuahin an tan kan thawhsak a, an lo tlin hunah kan ram tan hna tha takin thawk sela tih rilru put ai chuan, ‘a lo tlin hunah pawh atana ka vawk ka talhsak avangin ka duhzawng ti turin ka kar ngam anga’ tih rilru pu ranin, mahni hmasialna-a khat chungin kan ram hruaitu tur kan thlang thin a ni lovem ni ? Inthlanah kan party mi leh sa an han chak a, beiseina thar nen dik lo taka hna hmuh ve theih emaw, engmaw tikawng zawng tala hlawkna engemaw tel theih ve ngei kan han inbeisei ngawt a. A mipui hi kan kalsual chhiava tawh a ni. Kan Politician-te siamtha tur hian sawisel leh sawichhiat ringawt lam hi a tawk ta lo. Mahni kan inenfiah a ngai a. Kan dinna kan hriatchian a ngai a, kan duh kan hriatchian a ngai. Kan Pawl Candidate kan venga a lokal tuma vawk ka lo talh vanga ka fapa-in hna a hmuh ka beisei ve na rilru te, kan Party kan tlin chuan kan venga tuihawk luankawr siamthatna tur atana ‘contract te nau’ hmuh ve theih ka beiseina rilru te, khawpuia awm renga thingtlang lama sawn chhuah ka nih loh beiseina ka neihte hi ka paihbo hma chuan engtikawng mah hian he kan Zoram hian hmasawnna tak a pawh hleithei hauh lovang.
He kan Party ruihchilhna rilru vang vet hian kan khawtlang nun thlengin a chhiat phah a. Veng thenkhatah phei chuan YMA inthlanah hial pawh party rilru hian inthlan result a control ta tlat mai. Mipui rorelna ramah hian mipui ten ro kan rel a ni tih hi kan theihnghilh leh thin. Party atchilhna rilru hi kan paih a, mi tha leh rintlak, ram hmangaihtu kan thlanchhuah thiam a pawimawh takzet mai. Vawi tam inthlan kan hmachhawn tawh a, mahse ram leh khawtlang hmasawnna ngaihtuah ahnekin mahni hmasawnna leh sum tlem azawng hmuh ve theih kan beiseina rilru vang vek hian inthlan apiangin kan mit tihdelin a awm thin anih hi.
Kan rilru dazatzia chu kan Zoram hun tawng mek thlir hian a lang chiang thin ngawt mai. Inthlan hmasa-a kan Party mi leh sa kan thlantlin chuan a thutiam ang engmah tihhlawhtlin alawi a nei lova, amah a invur thur thur a, harsa bakberha kan khawsak laiin Bangkok-ah te an chhungkuain an bazaar vel mai mai ani tih kan hriat kar lai pawhin inthlan a lo thleng leh chiah a, a ngai tein kan party candidate anih miau avangin kan vote leh hmiah mai thin zawng anih hi.
Kan inthlan campaign vel boruak lah hi a tawp tawlh tawlh mai. Kan ram hruaitute eiruk nasatzia tlangaupuia kan iak kan iak lai ngei pawh hian mi thenkhat chuan kan biala in-candidate hnen atanga sum tlem azawng han dawn te, rangva emaw tuizem emaw han dawn te kan hreh hauh lova. Thilpek engemaw min han pek avang khan fel ta riauvin kan han ngai ngawt a. Mi thenkhat phei chuan thil engemaw min pek tum hauh lo te pawh kan bial candidate an nih chuan remchangah hmangin zah pawh dawn lovin pawisa te kan lo dil tawp mai zel a. Khawnge kan zonun mawi rinawmna leh tlawm hrehna thinlung te, dikna nunpuina te kha a awm tak le ? Keimahni vawiin ringawt ngaihtuah chunga kan nun hian retheihna kawngah min hruai mek a ni tih hre hauh lovin, rangva min pe theitu emaw, thilpek engemaw min pe theitu emaw chu kan han vote tawp mai a. Hetiang reng reng chuan engtinnge kan tu leh fate hian dikna leh rinawmna te rawn nunpui tura kan beisei le ? Kan tu leh fate Zoram tur hi kan dawn chiang lo a ni lo maw ? Harh a hun tawh takzet mai.
Inthlan laia kan Politician-te hnen atanga sum kan han beisei ngawt thin te, kan Politician ten sum min han pek teuh changte hian i inngaihtuah harh ang u le. Inthlan apiang hian kan Politiciante hian an term hun chhunga an hlawhchhuah phak hauh loh tur sum an seng thin a ni tih te, an sum sen hmuhlet leh chu ram leh hnam hmasawnna aia an target lian zawk a ni fo zawk thin a ni tih te hi kan ngaihtuah ngai em ? Vawiin ni thlenga i lo la ngaihtuah ngai hauh lo anih chuan tun atang hian heng thil hi lo ngaihtuah ve thin tawh teh. Kan ram hi mithiamte leh mi inzirsangte tihhmasawn turah dah suh; nangmah ngei kha i pawimawh. Thlai thar hralhchhuah dan kawngte, zirlaite leh department hrang hrang hmasawnna tur kawngte chu i ngaihtuah chhuak phak ve lo a ni thei. Mahse, mi tha leh dik, ram hmangaihtu tak tak zawngchhuak thiam tur khawpa finna chu i luburah khan dah a ni. I kutah ram rorelna hi nghah a ni a. Party atchilhna avanga mi tha pawh ngaihtuah thei lo khawpa i rilru suksaka i awm anih chuan harhchhuah tum tawh teh. In leh lo neih leh eikhawp neih ringawt avang kha i lungawi tawk a ni thei, mahse, hetiang zela kan ram a kal chuan rei kan daih dawn lo tih hi zawlnei kher lo tan pawh sawi ngam a ni tlat. Inngaihtuah chiang ang u le. Party atchilhna rilru hi bansanin, dikna leh rinawmnain ro a relna ram chu i han din dawn teh ang.
(Note: He thu hi a chhuah chhawng tur chuan coolsoul09@yahoo.com-ah min han hriattir hmasa thei ula, a lawmawm ngawt ang-J)
Original Post Date: 2007-02-24
Author: James CVL Thafamkima

Recent Comments in Articles