Zu hian ninawm khawpin Mizoramah inhnialna a chawkchhuak hnem ta lua in ka hria. Zu hi A thenin a Tha anti a, a thenin a Thalo anti a . Pu Laldenga khan “Thil” ani ati mai a, tha lemlo, thalo lemlo bawm ah a khungkhawm hmiah mai a , a dikna chen thui tak a awm awm e . Kan Mihrang kal ta Pu A.Thanglura lehkhabu ah chuan “ Ruh Nei Silo , Hrawk A Tui Bawksi “ , a ti ve thung a . Zu hian heti reng reng hian Zoram Khawvel ah inhnialna a chawk chhuak hnem tawh a . ” Tawp Thei Silo , Maimawmril Ang Mai ” tih ang vel ani, a ninawm zozai ta ngei mai . Khawvel tawp hma zawng pawh hian kan inhnial tawp hleilo ange, “Eksin leh Eksin kan intawng, kan berh bik hlei lawnge” tih ang vel ani . Vairam ah phei khu chuan Total Prohibit dawn ta ila an Tum[Palm] thing zawng zawng te khu kihthluk vek a ngai anga , Forest Dept. nen kan inchemhar ani nghal ani mai. Zingah vai ngalria te te tumthingler ah an lawn tei tei a, a ler an zai kak a, a tui rawn hnamchhuak kha Belte ah an dawh a tlailam ah chuan Zutuitling thlum tak alo tling paw phet zel mai thin zuk nia, Tarri an ti mai a kan Zutuitling thlum tha tak ang hi ani deuh mai .He Zu te hi thil mak ve tak mai chu alo ni reuh e . Fungi chikhat Yeast kan tih mai hi thilthlum [Carbohydrates] Organic Materials nen a an awmdun tawh phawt chuan Zu hi automatic in alo insiam zel mai ani , chu chu Ethyl Alcohol or Ethanol [C2H5OH] an tih hi ani a . I chawthing tlem azawng pawh kha bucket ah karkhat vel chu han dahkhawm chhinla han ei chiah mah teh, a Insual huai tawk vel chuan I hai chhalh mai ang . Zu hi hringfate pawhin kan kutkawih in siamlo mah ila Biological Process ah hian Natural in alo insiam ve tawp mai ani .Han Prohibit ngawt theih chi pawh niin a langlo, Biological Fementation Process chikhat ani ve tawp mai zuk nia . Hnammawl ram hrang hrang ami te pawh hian a siamdan te hi an lo hrechhuak ve khiau leh zel nen. Zu hi Thatna tamtak a awm rual rual in a Thatlohna pawh tamtak chu a awm ve ngei tur chu ani reng ani , hei hi chu Khawvel kalphung ve hrim hrim ani a , tuma Prohibit theih pawh ani chuang hlei lawnge .
Kei ve tehlul hi chuan a Thatlohna em em pawh ka hre law , a thatna em em pawh ka hre lem hlei law . A dawngsangtu a zirin a Tha in a Thalo ni mai hian ka ngai awlsam et mai thung a . A Thatna lam han thlur chho chhin ve ta mai mai ila . Bible ah chuan Tirhkoh Paula khan Timothea a kha damdawi atan chuan a chawh ve mauh mai, ”1 Timothea 5:23 -Tui chauh in mi ni tawh suh la, i pum avang leh i dam loh fo avangin uain tlem te hmang thin ang che”. Tin pemthar damdawiah hian a tha em em bawk a, Dettol te ang bawk a Antiseptic tha tak hrik that thei ani. Mouthwash anga kamthuah nan pawh tha ve phian mai. Tunlai phei chuan Lungthalo[Heart Problem] nei tan hian a tangkai viau ni awmin Sap magazine vel ah chuan an ziak kur ngei nguai mai . Zuchhia in palh paw’n Zu tha in vat chuan Nunna chhantu ani ve thei tlat . In satliah ringawt tan chuan AIDS , Hepatitis tih ang hi a kai theih hauhloh bawk. Tin Sipai khawhar hnemtu thatak ani a , Sipai camp awmna ah tawh phawt chuan A Serh Zinga A Mei Ang ani tawp mai.Ram venhimna’n a pawimawh tihna anih chu. A tawk te a tlailam a in chuan mi ati hahdam ve huai huai thei bawk.Stress leh Tension nasatak kha a tibo hlauh thei ani.British India hunlai a Sepoy Mutiny angah te khan British Sipai indona a chau lutuk tawh te kha Rum intur an pe thin ani [A Fly On The Wheel -T.H. Lewin].
Zu thatlohna lam chu Mizote hi a hrechiang ber pawl hnam chu kan ni awm asin. A thatlohna hrechiang tur khawp a hnam mawl kan nih tlat avang hian Zu Khap duhtu te hi tawngpawng dem theih ngawt pawh an nilo ang. Tunhma deuh phei kha chuan Pa leh Tlangval te Hmeithai K-Chuang Saloon Zu rimnam chhak a in a an haw nak tawh chuan Thleng leh Bel eng ilo te kha a thlawk vel vur vur tawh mai thin a, naupang tap chuah chuah in a zui nghal zat zel bawk nen . Kawtkaiahte khan thingfak nen an in um fua fua ta mai thin anih kha, a manganthlak bawk ani. Zu zuar te lah hian Sa leh thildang intuituah ta reng reng a hmanhlel hian an sum an khawhral a an dinchhuahpui mawh khawp mai ta dah a. Tin a hun leh hmun sawilo a zing, chhunahte in ching an tam hi a pawi em em bawk ani. Zu in nasa ho lah hian Aikal ang deuhin Aiin lak nachang tal an hre bawk silo, a manganthlak hlawm ani. Pu Buanga [J.H. Lorrain] nau R.A.Lorrain-a lehkhabu, ” 5 Years In Unknown Jungles – FOR GOD AND EMPIRE” ah khan Mizoram Chhimlam a Missionary a a awm chhung a a thil tawnhriat te a ziak a , a ngaihnawm khawp mai. An Zu in dan a ziak chhiar zet chuan a nuihzatthlak a , mahni chauh paw’n kan nui baw hawk hawk thei zuk nia.” Thimhlim a an ruih tirh chuan ring deuh deuh in an tawng vak vak a . Zan alo rei deuh a Thinrim engphiarin a in hau chungin thingfak ten an intin uaih uaih tawh mai thin ani awm e , a then khuangbengin an lam map map reng bawk a, Phung awmkhawm ang mai anni. Zinglam alo nih meuh a an zu te an lem zawh tak ah chuan che theilo in chhuatah Sangha hrai ruih ang hrimin an thal phung tawh thin. A hnu ni 2/3 vel chu thochhuak peihlo in an mu char char ta thin ani ”. A kaihtawi a lakchhuah ani e. Hetiang hi chu anni vek bik kherlo ang tih chu a rintheih bawk anga.
He thuziak hian tu rilru mah a sawhsawn dawnlo tih ka hrechiang a , ka beisei bawk heklo, ka tum bawk heklo. Amaherawhchu Zu in mi leh Zu inlo mi paw’n heti tak a kan buaipui a kan Ruihpui mup mup anih avangin ka ngaihdan tlem azawng ka rawn khawrhchhuak ve mai ani e. Zu Khap duhtu te leh Khap duhlo tute indona hi chu Khawvel Tawp thleng rakin tawpintai a awmlo ang. A Zu a pawh chuti bawkin a bo heklo ang. Miril Pu Liangkunga Of Bihar hian a Comment rawn phulchhuahpui ve sela, chu chu innghahnan a hman tawp mai hi ani ka duh tawh mai ni. A Kawi a Ngil in zawm ta mai ila a thawventhlak huai tave ang.
” Zu hi a tha nge thalo ? – The Answer Is Blowing In The Wind ” .
A Thunawn ah Zu hi i hmang zel phawt mai teh ang u aw – ZU JAI HO .
Paul C.Lalchungnunga, Zarkawt Valley
email: paullcn@hotmail.com
mobile: 9862928724
